Ngày 29-11-2006, Luật Bình đẳng giới đã được Quốc hội khóa XI thông qua và có hiệu lực từ ngày 1-7-2007. Tiếp đó, ngày 21-11-2007, Luật Phòng chống BHGĐ được Quốc hội khoá XII, kỳ họp thứ 2 thông qua và có hiệu lực từ ngày 1-7-2008. Đây là hai văn bản pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các thành viên trong gia đình, đặc biệt là người già, phụ nữ và trẻ em - những đối tượng nằm trong nhóm có nguy cơ cao phải chịu BHGĐ. Trên thực tế, sau hai năm thực hiện, luật vẫn chưa phát huy được hiệu quả đáng kể. Tại buổi tọa đàm “Xây dựng mái ấm gia đình không bạo lực” do Hội Liên hiệp phụ nữ (HLHPN) TPHCM phối hợp cùng Báo Phụ nữ TPHCM tổ chức mới đây với sự tham dự của chủ nhiệm các câu lạc bộ xây dựng gia đình hạnh phúc (CLB XDGĐHP), đã có hơn một nửa số chủ nhiệm thừa nhận các hội viên của mình chưa nắm vững hoặc nắm chưa sâu về các quy định trong luật.

VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THỂ VÀ TUYÊN TRUYỀN

Một chủ nhiệm CLB XDGĐHP nêu ý kiến: “Dưới hình thức này hay hình thức khác, không gia đình nào không có BHGĐ. Điều này có nguyên nhân tiềm ẩn từ thời xưa, do quan niệm gia trưởng của người đàn ông trong gia đình, coi vũ lực là phương thức để kiểm soát và “dạy dỗ” vợ. Trước đây, người phụ nữ thường cam chịu, nhưng ngày nay đa phần phụ nữ đều không  chấp nhận. Điều này gây nên những mâu thuẫn trong gia đình. Một nguyên nhân nữa là sự thiếu khéo léo của người vợ trong việc nắm bắt tâm lý của chồng khiến người chồng đôi khi thiếu kiềm chế. Sự e ngại ảnh hưởng thể diện gia đình, không muốn người ngoài biết đến cũng là một nguyên nhân khiến BHGĐ kéo dài và ngày càng nghiêm trọng”.

 

Bàn về biện pháp phòng chống BHGĐ, hầu hết chủ nhiệm đều thống nhất rằng đẩy mạnh tuyên truyền là biện pháp tiên quyết. Anh Trần Văn Hiệp - chủ nhiệm một CLB XDGĐHP ở quận 5 góp ý: “Cần làm cho người dân nhận thức rõ BHGĐ là gì, biểu hiện của nó như thế nào, ai là người bạo lực và ai phải chịu bạo lực. Đồng thời cung cấp những tư liệu, số liệu từ các kết quả nghiên cứu để việc phổ biến có sức thuyết phục. Ngay cả lớp trẻ cũng cần được phổ biến nâng cao nhận thức để điều chỉnh hành vi từ nhỏ. Bản thân những người chủ nhiệm CLB cũng phải là một tấm gương trong xây dựng gia đình hạnh phúc thì mới tạo được sự đồng thuận cao. Việc phổ biến, tuyên truyền, nhắc nhở cũng cần hết sức khéo léo, tế nhị để tránh gây tự ái, mặc cảm”.

 

Để công tác tuyên truyền đạt được hiệu quả, HLHPN đã thành lập các trung tâm tư vấn, các câu lạc bộ... Bà Nguyễn Thị Khánh Tâm - Phó chủ tịch HLHPN TPHCM, Tổng biên tập Báo Phụ nữ TPHCM cho biết: “Trên địa bàn thành phố hiện có khoảng 50 trung tâm tư vấn về hôn nhân gia đình. Nhu cầu tư vấn của chị em ngày càng cao, cho thấy mức độ gia tăng khủng hoảng của nhiều gia đình. Hội Liên hiệp phụ nữ TP cũng đã thành lập nhiều câu lạc bộ để phòng và chống BHGĐ. Tuy nhiên, để các CLB này đạt được hiệu quả sâu rộng rất cần sự nỗ lực không chỉ của cán bộ phụ nữ, của chủ nhiệm các CLB mà các cơ quan công an, các phương tiện truyền thông cũng cần tích cực phối hợp hỗ trợ”.

 

Bà Tâm nêu quan điểm: “Ông bà ta thường nói “đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm” nhằm đề cao vai trò cốt cán của người phụ nữ trong việc gây dựng hạnh phúc gia đình. Đôi khi từ những nguyên nhân xuất phát từ người phụ nữ chẳng hạn như sự vụng về trong việc nhà cửa, bếp núc, không khéo léo trong sinh hoạt, xử sự với các thành viên trong gia đình, trong mối quan hệ với gia đình chồng, với bạn bè... đã khiến họ trở thành nạn nhân của BHGĐ. Do đó việc tuyên truyền về BHGD như giáo dục, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi ứng xử cần được thực hiện đồng bộ cho cả hai phía mới mong xây dựng được một cuộc sống vợ chồng thuận hòa, yên ổn lâu bền”.

 

Đa số các trường hợp BHGĐ khi bị phát hiện đều được xử lý bằng hình thức cảnh cáo, nhắc nhở, hòa giải và xử phạt hành chính. Tuy nhiên, việc xử phạt này vẫn gặp phải nhiều vướng mắc khó tháo gỡ. Cụ thể như trường hợp của nhiều gia đình, khi xảy ra BHGĐ, chính quyền địa phương tiến hành xử phạt nhưng do ông chồng không có công ăn việc làm, ngày đêm rượu chè say xỉn, vì thế không có khả năng nộp phạt, và nhiều trường hợp chính người vợ lại phải đi nộp phạt thay!

 

Bên cạnh đó, các nạn nhân của BHGĐ cũng gặp rất nhiều khó khăn trong việc nhờ sự can thiệp của các cơ quan pháp luật. Luật sư Phạm Vĩnh Sơn - Phó văn phòng Trợ giúp pháp lý cho phụ nữ tại TPHCM thuộc Bộ Tư pháp cho biết: “Nhiều phụ nữ bị chồng bạo hành thật sự, nhưng họ lại không thể chứng minh được rằng mình là nạn nhân của BHGĐ. Để chứng minh, họ cần có các giấy tờ xác nhận của chính quyền địa phương, nhưng ở nhiều nơi đặc biệt là vùng thôn quê, các cán bộ thôn xã không muốn thậm chí không dám xác nhận những trường hợp này do e ngại về những mối quan hệ họ hàng, làng xóm... Vì vậy rất cần tuyên truyền, tập huấn để cán bộ địa phương ý thức được trách nhiệm của mình khi tiếp nhận những trường hợp BHGĐ, đồng thời cũng phải trao cho họ một số quyền lợi khi tham gia giải quyết các vấn đề này”. Xin được nhắc lại câu chuyện của chị Chu Thị Trà (Thái Nguyên), theo lời của anh Chu Văn Điền, em ruột chị Trà cho biết, làng trên xóm dưới ai cũng biết chuyện chị Trà bị chồng “tẩn” mỗi ngày. Gia đình đã nhiều lần làm đơn trình báo lên trưởng thôn, hội phụ nữ thôn nhưng những người này cũng chỉ tới lập biên bản qua loa rồi... thôi! Ngay cả công an xã (điều đáng nói là trưởng công an xã cũng là người trong làng) dù biết tường tận mọi sự việc, nhưng cũng không hề đưa ra một động thái tích cực nào.

 

Một thẩm phán ở quận B.T cũng nêu ra một số nguyên nhân dẫn đến BHGĐ: “Đa số các vụ án ly hôn đều có dấu hiệu bạo lực và trong trạng thái có hơi men. Do việc kết hôn của một số người quá dễ dàng, có lúc còn do gia đình sắp đặt nên đã có trường hợp mới chỉ 4 - 5 ngày sau khi cưới, người vợ đã đưa đơn ra tòa xin ly hôn vì tính hung hăng của chồng. Vấn đề mê tín trong hôn nhân, mâu thuẫn trong việc có con cũng nằm trong số nguyên nhân dẫn đến xung đột, BHGĐ”. Thẩm phán này cũng nói thêm, hiện nay hệ thống pháp luật Việt Nam đã có lực lượng công an, tòa án... và các chi hội phụ nữ phường; quận bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ, tuy nhiên các biện pháp đưa ra chỉ là nhắc nhở, hòa giải, phạt hành chính, rất ít khi khởi tố trừ những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, do đó tính răn đe chưa đủ mạnh. Luật phòng chống bạo lực gia đình đã được Quốc hội thông qua, tuy nhiên việc triển khai thực tế còn nhiều hạn chế do hệ thống tòa án đã quá tải. Đơn cử như trường hợp chị T. có chồng là một cán bộ phường, ngoài giờ làm chính anh chồng còn làm thêm nghề dạy võ (có chứng chỉ huấn luận viên võ thuật hẳn hoi). Tuy nhiên những chiêu võ của anh lại liên tục “dành” cho người vợ yêu dấu của mình đến nỗi chị bị vẹo cổ phải cấp cứu bệnh viện. Sự việc nghiêm trọng là thế, nhưng chúng tôi cũng chỉ giải quyết cho ly hôn chứ không thể làm hơn được. Trước ngày ra tòa chị T. phải “mặc cả”: “Nếu cho ly hôn thì đến, còn gặp để giải hòa thì không”, đơn giản vì thấy chồng là chị đã run lên như gặp... cọp!

 

Việc xóa bỏ BHGĐ, xây dựng hạnh phúc trong mỗi gia đình là tiền đề để xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ. Để làm được như vậy, rất cần có sự đồng thuận của cả xã hội, nhằm tạo ra những làn sóng dư luận phản đối quyết liệt vấn nạn này, mặt khác tự bản thân mỗi người cũng cần nhìn lại chính mình, nhìn nhận lại hành vi ứng xử của chính mình. Mỗi người hãy là một tấm gương sáng để làm nên một gia đình, một xã hội không bạo lực mà chỉ có tình yêu và trách nhiệm giữa con người với con người...

 

NGỌC HUY - THU HIỀN

Trích từ _ CATP

 

---

• Tiết lộ về thám tử đặc tình và nhân thân nghi phạm khủng bố người New Jersey.
• Nhân viên công ty viễn thông đem bán thông tin người dùng di động.
• Công nghệ theo dõi nhân viên.
• Sherlock Holmes được tôn vinh.
• Thám tử kể chuyện bắt "ngoại tình".

• Bạo hành trong gia đình. (Kì 2)
• Bạo hành trong gia đình. (Kì 1)
• Cuộc săn lùng những kẻ giết người xuyên biên giới.
• Thế giới của trai gọi
• Nhà văn trinh thám M.Spillane qua đời

---