Ngày 24/03/2002, công ty Điều tra và Bảo vệ (VPI) ra đời, hàng loạt báo chí hân hoan thông báo: “Thành lập “công ty thám tử tư” đầu tiên”,“Dịch vụ thám tử tư đầu tiên tại Việt Nam”, “Điều tra tư nhân, sao không?”, “Thám tử tư, có ngay”, “Nhu cầu dịch vụ điều tra tư nhân rất lớn”, “The Private Detective”, “The Unique Helper”, “VPI và những Sê-lốc- hôm Việt Nam”… và cũng ngay trong cuối năm đó: “Nghề thám tử tư: Tranh cãi vẫn chưa được công nhận”, “Hành lang pháp lý riêng cho dịch vụ điều tra”, “Nhân viên điều tra tư nhân được điều tra trong lĩnh vực nào”,…

Trong khi Bộ Công an cho rằng: mở dịch vụ điều tra là vi phạm, gây ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động của các cơ quan điều tra của Bộ Công An, VKSND, Bộ Quốc Phòng thì Bộ KH&ĐT lại khẳng định: không có gì sai, là phù hợp với quy định pháp luật hiện hành. Công văn đề nghị chưa cấp phép cho loại hình kinh doanh này của Bộ Công An gửi đi khiến sau VPI chưa một công ty nào khác được cấp phép hoạt động. VPI trở thành công ty duy nhất ở Việt Nam và ông Giám đốc Nguyễn Hữu Vinh cho biết bảy năm qua hoạt động của công ty luôn luôn đi theo đúng “làn ranh mà pháp luật đã đặt cho người dân” chứ không phải một hành lang cụ thể cho một ngành nghề đặc doanh thám tử tư- một nghề mà theo nhà báo Trần Bạch Đằng: “sẽ giúp chính quyền ta nhẹ được một phần nào đối với các vấn đề không phải là chính trị hay trọng án” bởi lẽ “không một bộ máy chính quyền nào đủ sức xử lý tất cả các mặt của những mối quan hệ đôi khi song phương, đôi khi cực kỳ riêng tư”. Đồng thời bảy năm qua, thị trường dịch vụ thám tử tư và bảo vệ vẫn âm thầm sôi động, có cầu tất có cung. Người dân không biết đâu là chỗ tối, chỗ sáng. Người có tâm với “nghề thám tử tư” vừa phải linh hoạt với luật pháp vừa phải mở lối, xây thành cho mình. Dưới đây là cuộc trò chuyện giữa Phóng viên VNT với ông Nguyễn hữu Vinh, một thiếu tá về hưu “một cục” để mở công ty kinh doanh lĩnh vực đặc biệt này.

- Bảy năm hoạt động, với những thành công và đóng góp nhất định cho xã hội, anh có mong muốn được công nhận là một thám tử?

Điều này không quan trọng. Đó chỉ là quan niệm xã hội. Còn đứng ở góc độ pháp luật, thì mục đích của tôi là làm sao để các cơ quan quản lý hiểu nhu cầu xã hội là rất lớn mà trên thế giới văn minh, lĩnh vực điều tra tư nhân vẫn đang diễn ra, rất phát triển và có ích cho cộng đồng. Ở Việt Nam, không chỉ riêng ngành thám tử tư hay điều tra tư mà nhiều ngành nghề khác mới nữa chưa được coi là nghề mặc dù vẫn đang tồn tại. Lo sợ vì mới mẻ, không kiểm soát được mà cấm đoán là một sai lầm. Tại sao phải luẩn quẩn với việc quản lý và kiểm soát. Bước tiến của xã hội không thể đẩy lùi. Đòi hỏi anh phải nâng cao năng lực và hiểu biết chứ không phải cấm đoán.

- Vì sao anh lại cho rằng “sản phẩm điều tra là sản phẩm vô hình”?

“Sản phẩm vô hình” là một cách nói dẫn dắt. Đó cũng là một cảnh báo với khách hàng và nhân viên của tôi. Họ phải tự hiểu giá trị cũng như định lượng được công việc, hay “sản phẩm” của chúng tôi. Khó nắm bắt về giá trị, khó nắm bắt vì phi vật chất. Khi đi mua một cái quạt, người ta dễ xác định được quạt tốt hay tốt đến đâu, khi mua một con chíp điện tử thì việc xác định chất lượng không dễ dàng như thế nữa. Sản phẩm của tôi cũng vậy, kể cả thông tin bằng chữ viết cũng không thể miêu tả hết hành động. Chính vì thế, đòi hỏi khách hàng phải cảnh giác đừng vội tin, đừng dễ tin vào những “sản phẩm” của chúng tôi mà phải tự đánh giá và định lượng hành động của mình, đồng thời những nhân viên phải xác định đặc thù nghề nghiệp của mình mà phải đề cao tính trung thực, khi báo cáo một biến cố với khác hàng phải trung thực và không được lồng chủ quan.

- Nói như vậy cũng khiến người ta dễ hiểu rằng, chính các anh cũng phủ nhận về kết quả làm việc của mình? Hay là một cách nói né tránh vấn đề pháp lý?

Không phải là như vậy, chúng tôi muốn nói rằng, sản phẩm của chúng tôi không thể đo đếm, không thể tính được và khách hàng cần phải cẩn thận hơn với những thông tin của chúng tôi. Đồng thời cũng là để nhân viên ý thức và phải đề cao tính trung thực trong công việc cũng như quan điểm khi làm việc. Đây thực ra là một cách nói đề cao để khách hàng phải cảnh giác, đồng thời nhân viên cũng đừng ỉ vào tính vô hình của sản phẩm là thông tin của mình mà thiếu trung thực trong quá trình làm việc. Không những không né tránh mà còn nói thẳng với cơ quan quản lý pháp luật về tính đặc thù của công việc điều tra tư. Nếu các anh cứ loay hoay tìm cách để quản lý, để tóm sản phâm vô hình đó. Tôi báo cho anh biết sản phẩm đó nhưng anh đừng sợ mà cấm nó. Tôi mách cho anh biết, tôi là người khó tìm thấy. Như thế để anh có cách quản lý và tạo điều kiện tốt hơn cho chúng tôi làm việc. Nếu không vẫn có những công ty ra đời trên giấy đăng ký kinh doanh là một kiểu ngành nghề nhưng hoạt động thực tế là một ngành nghề khác. Thực tế cho đến nay, có bao nhiêu công ty bán thám tử tư, nhà quản lý không thể biết và không thể kiểm soát. Người thiệt hại là khách hàng sẽ không được đảm bảo được hưởng những dịch vụ tử tế. Chuyện lừa đảo, lừa lọc cũng dễ dàng diễn ra.

- Anh có tìm cách đưa các sản phẩm điều tra của các anh thực sự trở thành những sản phẩm hữu hình- những bằng chứng trong cuộc đấu tranh với tội phạm, tệ nạn xã hội, kinh tế…? Chẳng hạn làm việc cho những văn phòng luật sư, cho công an?

Khi mới thành lập có một vụ tôi tìm người thân cho một người nước ngoài. Người của cơ quan công an có tìm đến tôi, và đi cùng một người bạn (chắc cho dễ nói chuyện). Nhưng tôi nói thẳng rằng: Những gì liên quan đến an ninh quốc gia thì tôi sẽ cung cấp còn những gì liên quan đến cá nhân, đời tư khách hàng thì tôi sẽ không nói vì tôi làm kinh doanh. Tôi phải giữ bí mật của khách hàng. Với nhiều năm công tác trong ngành, cho phép tôi nhận biết được sự việc có ảnh hưởng tới đâu tới an ninh tổ quốc. Và anh ta đã công nhận rằng: tại sao các anh lại không hợp tác với chúng tôi trong lĩnh vực điều tra. Hợp tác sẽ rất tốt. Luật sư ở nước mình rất khổ, thay vì việc chuyên sâu chuyên môn, hướng dẫn bảo vệ thân chủ thực thi đúng pháp luật họ phải tự làm cả công việc điều tra, tìm chứng cứ. Sự bế tắc này dẫn đến sự hạn chế của luật sư trong những phiên tranh tụng. Những thám tử tư sẽ là người xung kích, điều tra, tìm bằng chứng giúp giới luật sư có đầy đủ chứng cứ và bằng chứng “chiến đấu” trước toà trong những vụ án kinh tế, hôn nhân hay hình sự.

- Mặc dù trên danh nghĩa, công ty anh là công ty độc quyền, nhưng thực tế, “thị trường thám tư tư” đang diễn ra với muôn hình vạn trạng. Đứng trước những áp lực pháp lý và áp lực xã hội, đạo đức nghề nghiệp mà các anh đặt ra cho nhân viên công ty mình như thế nào?

Trung thực là yếu tố quan trọng nhất mà tôi đề ra. Bởi sản phẩm của chúng tôi là vô hình, khách hàng khó kiểm chứng độ chính xác của thông tin nên nhân viên phải hết sức trung thực. Hai nữa là khi tác động của thông tin được đánh giá là có tác động lớn đối với khách hàng, có thể một câu không khách quan của thám tử tư khi báo cáo sự việc có thể dẫn đến những tai hoạ không lường. Ví dụ: khi người ta đưa cho nhau cái gì đó- anh xác định là cầm tay nhau, người ta nhìn nhau- xác định là nhìn nhau tình tư…như thế là gây hiểu nhầm rồi. Và có thể gây đổ vỡ gia đình. Trung thực được đề cao ghê ghớm trong nghề này.

- Khi anh đi điều tra, tìm “sự thật” của đối tượng để cung cấp cho khách hàng, “sự thật” sẽ gây những mối hiểm hoạ cho đối tượng anh điều tra. Anh cân bằng việc này như thế nào?

Bất cứ một ngành nghề kinh doanh nào cũng tiềm ẩn những mối nguy cơ. Sự việc nào cũng có tính hai mặt của nó. Nếu chúng tôi không giúp đỡ khách hàng, họ biết tìm ai để hỗ trợ khi tình trạng tâm lý rối loạn, căng thẳng. Công an có giải quyết việc tìm người thất lạc, mất tích hay điều tra hộ doanh nghiệp bị làm hàng giả hay không? Người dân bị lừa đảo, cướp đất, họ không biết cách để thu thập chứng cứ để tố cáo pháp luật hành vi đó của người họ hàng. Ai giúp họ làm điều đó? Phải có dịch vụ thám tử tư để điều tra cho họ. Chúng tôi luôn bảo vệ khách hàng trong sự vụ, không phải báo cáo kết quả điều tra một cách lạnh lùng và vô tình. Tâm lý khách hàng và giải pháp bền vững sau điều tra rất được chú trọng. Bằng những kinh nghiệm, tri thức và đạo đức, cho phép chúng tôi “định dạng” và chấp nhận sự vụ điều tra. Hoạt động như một doanh nghiệp về mặt hành chính nhưng tính chất công việc của chúng tôi rất đặc biệt, nó liên quan đến hoạt động, mối quan hệ xã hội của con người. Điều gì phức tạp hơn mối quan hệ xã hội của con người?- chính là dung hoà những mối quan hệ đó. Đó cũng là mục tiêu sau cùng của chúng tôi.

(Blog) Nguyễn Ngọc Quỳnh, giám đốc công ty Tư vấn và cung cấp thông tin Đại Việt (chi nhánh tại Hà Nội) chuyên hoạt động lĩnh vực bảo vệ cho biết: Khi chưa có hành lang pháp lý rõ ràng, chúng tôi phải làm việc rất thận trọng và lựa chọn tỉ mỉ trong từng sự vụ. Với tôn chỉ ngay thẳng, trung thực, trách nhiệm và bảo mật. Nghề bảo vệ có nhiều hiểm hoạ trước ranh giới bảo vệ và gây rối, bảo vệ và đánh người, bảo vệ và bảo kê …rất khó. Cái mà chúng tôi dựa vào không chỉ là tôn chỉ ngay thẳng, trung thực, trách nhiệm, bảo mật mà cơ bản là đạo đức, luân lí xã hội cho phép.

- Xin cảm ơn anh.
 
Theo  Minh Anh (Báo Văn nghệ)